Vissersstraat 22, 8340 Moerkerke


  Contact : 050 / 500 180

Alle cruciale vragen over het nieuwe coronavirus

 Wat zijn de symptomen?

Bij het typische beeld zijn de symptomen zoals bij iemand die ­een griep doormaakt: koorts, vermoeidheid, droge hoest, neusloop en smaak- en geurverlies. Zoals bij griep kan het ziektebeeld ernstig ontsporen: longontsteking, ziekenhuisopname, in het ergste geval overlijden.
Heel wat mensen maken de infectie ook zeer mild door en soms passeert ze volledig ongemerkt. Vooral bij jongeren en kinderen is dat het geval.
Vreest u een besmetting? Ga zeker niet naar de wachtzaal van de huisarts of de spoedafdeling, maar neem telefonisch contact op met uw huisarts. Zo wordt verspreiding van het virus voorkomen.

Wat kunt u doen om een besmetting te voorkomen?

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie WHO wordt sars-CoV-2 voornamelijk verspreid bij nauw contact tussen personen, via speeksel en druppeltjes – bijvoorbeeld als een besmette persoon hoest of niest. Afstand houden van anderen (1,5 meter) biedt dus bescherming.
Het virus kan ook via oppervlakken (zoals deurklinken) worden doorgegeven. Waarschijnlijk overleeft het virus enkele uren tot 3 dagen op zulke oppervlakken. Daarom is het belangrijk om niet in de hand, maar in de mouw of de elleboog te hoesten en niezen.
Het virus kan worden doorgegeven door iemand die zelf (nog) geen symptomen heeft (zie hierna). Het belangrijkste is daarom om steeds een goede handhygiëne in acht te houden. Handen schudden en servies delen zijn uit den boze. Geregeld de handen wassen is zeer belangrijk. Raak, zeker op publieke plaatsen, uw gezicht niet aan met uw handen.
Mondmaskers zijn sterk aangeraden op het moment dat het moeilijk is om afstand te bewaren. Ondertussen zijn ze op heel wat openbare plaatsen verplicht.

Wat gebeurt er in het lichaam na ­besmetting?

De virussen hechten zich vast aan cellen in de slijmvliezen. De virussen en de cellen versmelten dan met elkaar. ‘Onze cellen ­maken vervolgens massaal nieuwe virusdeeltjes aan’, zegt Kevin Ariën, professor virologie aan het Instituut voor Tropische Geneeskunde (ITG). ‘Nieuw aangemaakte virusdeeltjes infecteren dan de buurcellen. Maar ­onze cellen herkennen de indringers. Ze ­maken stoffen aan die het immuunsysteem het signaal sturen dat het lichaam geïnfecteerd is. Dat veroorzaakt een hele ontstekingsreactie in de slijmvliezen. De patiënt krijgt dan symptomen als koorts, hoesten en mogelijk zelfs een longontsteking.’
Het virus kan zich alleen via cellen ­vermenigvuldigen die een bepaalde receptor hebben waaraan de virusdeeltjes zich ­kunnen hechten. Dat zijn cellen in de ­lucht­wegen en de longen. Maar het virus kan via de longen ook in het bloed overgaan.

Zijn mensen besmettelijk als ze (nog) geen symptomen hebben?

Het staat intussen vast dat besmette personen die (nog) geen symptomen hebben, ­anderen kunnen besmetten. Herman Goossens, professor microbiologie aan het UZ Antwerpen, zegt dat we die ­besmettelijkheid niet mogen onderschatten. ‘Wat ik van mijn Italiaanse collega’s heb ­gehoord, is een eyeopener geweest. Zij ­vertelden over meetings waarbij één ­persoon zonder symptomen een grote groep heeft kunnen besmetten.’
Wie niet niest of hoest (en zo druppeltjes uitspuwt), verspreidt het virus minder gemakkelijk dan iemand die wél symptomen heeft. Daarom is het belangrijk om uit voorzorg intensief contact met anderen te vermijden (kussen, handen schudden, servies delen …), ook als ze geen symptomen hebben.

Blijven covid-19-patiënten na hun genezing besmettelijk?

Patiënten die zijn genezen van een ernstig verloop van covid-19 kunnen het virus nog om zich heen blijven verspreiden. Daarvoor hebben Chinese artsen gewaarschuwd na de analyse van het ziekteverloop bij 191 Chinese patiënten die in het begin van de uitbraak werden opgenomen in het ziekenhuis.
Gemeten vanaf het begin van de ziekte kan hun besmettelijkheid tot ruim vijf weken aanhouden. Gemiddeld bleven de personen die genazen twintig dagen lang virusdeeltjes verspreiden, maar de spreiding was groot: 8 tot 37 dagen.
Er wordt vermoed dat besmettelijkheid veel minder lang duurt bij weinig zieke mensen.

Werkt desinfecterende handgel nu wel of niet?

De hamvraag sinds het virus is uitgebroken: werkt handgel? En welke handgel? Er zijn al verschillende antwoorden op gekomen, maar eigenlijk is die vraag redelijk irrelevant. De handen wassen met (liefst vloeibare) zeep blijft het effectiefst.
Als u dan toch desinfecterende handgel kiest, moet die zeker een hoog genoeg alcoholpercentage hebben. Dat moet tussen de 70 en 80 graden liggen.

Mijn collega is besmet met het nieuwe coronavirus. Wat moet ik doen?

Het virus verschijnt op steeds meer plaatsen, dus mogelijk ook op de werkvloer. ­Vermijd in dat scenario nauw contact met je collega. Het is belangrijk dat je werk­gever alle oppervlakken laat desinfecteren, zeker bij gedeelde voorwerpen. Denk aan een ­toetsenbord, een computermuis, eet­gerei, ­afstandsbedieningen enzovoort.
Wees waakzaam voor de symptomen van covid-19 (koorts, hoest, ademhalingsproblemen, keelpijn, hoofdpijn en spierpijn). Zeg het op tijd als je je niet goed voelt, laat dat op tijd weten aan je werkgever en bel naar je huisarts. Verder zijn alle ‘reguliere’ voorzorgsmaatregelen voor het virus van tel.

Wat als ik besmet ben?

Minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD) zei het luid en duidelijk: ‘Blijf in uw kot.’ Uzelf isoleren om te voor­komen dat u anderen besmet, is essen­tieel. Als u positief test, krijgt u een attest voor werkonbekwaamheid. Het huis verlaten is niet toegestaan. Uw afwezigheid valt onder het ziekteverlof. Alle andere zaken zoals quarantaine in afwachting van een test of thuiswerk gebeuren in overleg met de arts.

Hoe gevaarlijk is het virus?

Dat verschilt van persoon tot persoon. Op basis van bijna 45.000 patiënten die ­besmet zijn geweest met het nieuwe coronavirus, heeft het Chinese Center for Disease Control de volgende analyse gepubliceerd: de overgrote meerderheid – 81 procent – van de patiënten kent een ‘mild’ verloop van de ziekte. Bij 14 procent van alle ­patiënten mondt covid-19 uit in een toestand met serieuze ademhalingsproblemen en benauwdheid. 5 procent van de patiënten wordt ­‘kritiek’. Van hen overlijdt de helft.
Het risico op een ernstig verloop is niet gelijk verdeeld. Bij kinderen van negen jaar of jonger waren er in China tot midden februari geen sterfgevallen; over het algemeen zijn er weinig jonge patiëntjes. Kinderen ­lijken op de een of andere manier beschermd tegen de ziekte.
Ouderen daarentegen hebben een bovengemiddeld groot risico om te overlijden aan ­covid-19. Vanaf de leeftijd van zestig jaar stijgt het risico. Een besmette zestiger heeft volgens de laatste schattingen 4,6 procent risico om te overlijden, een besmette zeventiger 9,8 procent en een besmette tachtigplusser 18 procent. Bestaande chronische aandoeningen – cardiovasculaire ziektes, diabetes, hoge bloeddruk, kanker – verhogen (in welke leeftijdsgroep dan ook) het risico om aan covid-19 te bezwijken.
Al die statistieken nemen niet weg dat ook een dertiger of veertiger zonder een achter­liggende aandoening brute pech kan hebben.

Mogen we bejaarde (groot-)ouders en zieken nog bezoeken?

We moeten met zijn allen de verspreiding van het virus beperken met het oog op de personen voor wie het virus potentieel het gevaarlijkst is, zoals 70- en 80-plussers of personen met een bestaande aandoening.
Het is daarom raadzaam om in hun buurt extra voorzichtig te zijn en contact met onze oudere generatie en met kwetsbare mensen te vermijden. Wie hoest of niest, blijft sowieso het best uit de buurt van risicogroepen.
Omdat ook besmette personen zonder symptomen het virus kunnen doorgeven, is het voor iedereen belangrijk om voorzichtig te zijn.

Is er al een vaccin tegen het virus? Of een behandeling voor erg zieke patiënten?

Nee, maar er wordt volop aan gewerkt.
Om te weten of het vaccin deugt, zullen we minimaal een jaar geduld moeten hebben, verwacht viroloog Johan Neyts van het Rega-Instituut van de KU Leuven. ‘Dat zou op zich al onwaarschijnlijk snel zijn, want het kost veel tijd om een vaccin op de markt te krijgen. Je moet uitzoeken of het veilig is, je moet achterhalen of het een immuunreactie oproept die sterk genoeg is om tegen infectie te beschermen, je moet uitzoeken hoeveel dosissen er nodig zijn. En je moet te weten komen hoelang een eventuele bescherming aanhoudt: een paar maanden, een jaar, levenslang? Daar gaan vaak jaren over.’
Artsen zijn intussen druk bezig met manieren te zoeken om mensen die covid-19 hebben opgelopen, te behandelen. Omdat het om een volslagen nieuwe ziekte gaat, zijn er geen geneesmiddelen op de markt die speciaal ervoor zijn ontwikkeld. Er lopen tests met medicijnen tegen andere virusziektes.

Hoe sterft iemand aan het ­nieuwe coronavirus?

Vooral door ademtekort. Infectie met het sars-CoV-2-virus kan immers een dubbele longontsteking veroorzaken. Als de ­luchtweginfectie erg diep in de longen ­doordringt, doet ze de longblaasjes zwellen en vollopen met ontstekingsvloeistof. Zo kunnen de longblaasjes niet langer zuurstof ­afgeven aan het bloed en koolstofdioxide ­eruit filteren. Dat leidt tot zuurstof­tekort in weefsels en organen. Het hart moet dan harder pompen om het zuurstofarme bloed rond te stuwen en de organen alsnog van voldoende zuurstof te voorzien. Dat houdt het niet oneindig lang vol, waardoor ­hartschade of een hartstilstand op de loer ligt.
Daarnaast kan een zware ­virale long­ontsteking ook bloedvergiftiging uitlokken, wanneer ziektekiemen en afvalstoffen vanuit de longblaasjes naar het bloed weglekken. Zo’n bloedvergiftiging kan uitmonden in een fatale septische schok, waarbij de bloeddruk wegvalt en de bloedsomloop stilvalt. Ook kan het immuunsysteem bij zijn pogingen om het virus uit te schakelen de situatie onbedoeld erger maken. Door in overdrive te gaan en een golf van afweerstoffen op de longblaasjes af te sturen, kan het de ontsteking juist aanblazen.

Verandert het virus en wordt het dodelijker?

Het aantal besmettingen in Noord-Italië lag opvallend hoog. Dat doet de vraag rijzen: is het nieuwe coronavirus gemuteerd naar een besmettelijker en/of een ziekmakender variant?
Het antwoord is: ja, het virus verandert. Maar álle virussen muteren, zeker RNA-virussen zoals het sars-CoV-2-virus. Maar voorlopig hebben wetenschappers geen aanwijzingen dat het virus zich beter aan het wapenen is zodat het besmettelijker wordt en/of zwaardere ziekteverschijnselen veroorzaakt.

Waarop moet u letten bij het handen wassen?

Handen wassen verkleint het risico op infectie, maar het moet wel grondig gebeuren. Geen deel van de handen (rug, tussen de vingers, vingertoppen, duim …) mag vergeten worden. Droog daarna de handen af met een wegwerphanddoekje en sluit vervolgens de kraan met dat handdoekje, zodat de handen niet opnieuw besmet zouden raken via de kraan.

Hoe valt het virus in te dijken?

Om de epidemie de kop in te drukken, moeten patiënten en hun directe contacten zo snel mogelijk opgespoord worden en zo nodig in quarantaine worden geplaatst. Maar dat wordt bemoeilijkt doordat veel mensen niet al te veel last hebben van de ziekte, en dus de ernst van de situatie niet beseffen. Daardoor kunnen ze geneigd zijn zich niet te melden bij een arts. Mogelijk merken ze er zelf helemaal niets van, maar kunnen ze anderen toch besmetten.
De overheid speelt bij het indijken van het virus een grote rol. De aanpak van de Chinese regering – ze sloot onder meer de miljoenenstad Wuhan af – heeft zeker vruchten afgeworpen. De WHO schrijft de daling van de Chinese gevallen toe aan de draconische maatregelen die er werden genomen. Dat snel en drastisch ingrijpen wel degelijk helpt, heeft ook al de Spaanse griep honderd jaar geleden bewezen.

Hoe lang zal de uitbraak duren?

Dat is koffiedik kijken. Iedereen hoopt dat grote pieken uitblijven en we veeleer een plateau krijgen met een constant aantal nieuwe besmettingen per dag. Dan zou de uitbraak langer duren, maar behapbaar blijven voor de ziekenhuizen. Patiënten die beademd moeten worden, kunnen er in dat scenario zeker van zijn dat er voldoende toestellen en artsen beschikbaar zijn, wat de overlevingskansen verhoogt. Er moeten dan geen harde keuzes ­gemaakt worden over wie wel en wie geen zorg krijgt.
Hens: ‘Om te becijferen hoe deze uitbraak verder zal verlopen, ontbreken vandaag belangrijke gegevens: hoe nauw moet het contact tussen personen echt zijn voor een besmetting? Hoe groot is het effect als we stoppen met de handen te schudden? En hoeveel personen raken besmet door een ­patiënt zonder symptomen? Zonder antwoorden op die vragen kunnen we niets voorspellen.’
‘Maar ik ben heel hoopvol dat maatregelen zoals telewerk en handenschudden vermijden hun effect niet missen. Mensen moeten beseffen dat ze afstand moeten houden en bijvoorbeeld niet uit het glas water van iemand anders drinken.’

Panikeren we niet te veel? Is het niet gewoon een griepje?

Voor de meeste mensen die besmet worden, is Covid-19 inderdaad maar een “griepje”. Maar alle maatregelen ­worden getroffen omdat er nog geen vaccin is en er nog niemand immuun is tegen het nieuwe coronavirus, zodat zonder maatregelen iedereen op hetzelfde moment ziek zou worden.
Het grote risico bij deze uitbraak is een overbelasting van de gezondheidszorg. Als er te snel te veel patiënten bijkomen, kunnen ziekenhuizen de druk niet meer aan. Dan zou de behandeling van andere patiënten in het gedrang komen. Ziekenhuizen stellen nu al niet-dringende ingrepen uit.

Kan een werkgever iemand verplichten om thuis te blijven?

Een werkgever kan wel vragen om thuis te blijven, maar iemand het recht ontzeggen om naar kantoor te komen, ligt moeilijk. Verlof verplichten kan niet, dat moet altijd in onderling overleg tussen werkgever en werknemer gebeuren. Hetzelfde geldt voor telewerk.
Een werkgever kan je dus niet verplichten om vakantiedagen op te nemen, zelfs al kom je terug van een reis naar een risico­bestemming. Hij kan wel beslissen om je vrij te stellen van werk terwijl je loon doorloopt.
Het is wel perfect mogelijk om richtlijnen op de werkvloer mee te geven als preventie. Zo kunnen zakenreizen of vergaderingen ­geannuleerd worden.

Waarom vallen er zoveel covid-19-doden in Italië?

Nergens anders ter wereld nam het aantal besmettingen en doden procentueel zo snel toe als in Italië. Donderdag 30 april stond de teller op 203 591 besmettingen en 27 682 doden. Op basis van die cijfers is 9,5 procent van het aantal besmette personen in Italië is ondertussen gestorven.
Het land heeft een vergrijsde bevolking, geen enkel Europees land heeft relatief meer 80-plussers. Dat is allicht een deel van de verklaring. Het gros van de doden is volgens de Italiaanse media ouder dan tachtig. De meesten hadden ook al andere ziektes of lagen al in het ziekenhuis.
Behalve op de leeftijd van de patiënten wordt steevast gewezen op de aanvankelijk trage reactie. De eerste coronapatiënt in Italië, de 38-jarige Mattia, is tot twee keer toe naar huis gestuurd, eerst door zijn huisarts, vervolgens door een eerstehulppost. Gedurende drie weken heeft hij in zijn thuisstad Codogno zeker tientallen anderen kunnen besmetten.

Is er sprake van een pandemie?

De WHO stelt dat een pandemie een ‘wereldwijde ­verspreiding’ van een nieuwe ziekte is die voldoende ernstig is en die een grote impact heeft. Sinds 11 maart spreekt de WHO bij deze uitbraak van een pandemie.
Tedros Adhanom Ghebreyesus, de topman van de WHO, benadrukte wel dat het gebruik van het woord ‘pandemie’ eigenlijk niets verandert. De WHO gebruikt die term wel, maar er zijn voor haar aanpak geen ­officiële gevolgen aan gekoppeld.

Hoeveel mensen zullen uiteindelijk ­besmet raken?

Dat weten we niet. Deze week raakte bekend dat de Duitse bondskanselier Angela Merkel ervan uitgaat dat uiteindelijk 70 procent van de bevolking besmet zal ­raken. Het is een voorspelling van het ­Robert Koch Institut (RKI), het Duitse ­instituut voor volksgezondheid. Maar, en dat is belangrijk, het RKI benadrukt dat veel ­ervan zal afhangen hoe snel het virus zich zo breed verspreidt.
‘Voorspellingen dat 60 of 70 procent van de bevolking besmet zal raken, doen al een tijdje de ronde’, zegt Anne-Mieke Vandamme, die als professor aan het Rega-Instituut (KU Leuven) gespecialiseerd is in de ­verspreiding van infectieziekten. ‘In de fase waarin we nu zitten, zijn de maatregelen ­bedoeld om de verspreiding af te remmen. Alles draait om uitstel, zodat we geen grote piek krijgen van patiënten die allemaal tegelijk zorg nodig hebben. Maar het virus zal niet zomaar verdwijnen, ook niet als het ergste achter de rug is. Zolang er geen vaccin is, blijven mensen vatbaar als ze nog niet besmet zijn.’
Pas als 60 tot 70 procent van de bevolking het virus al heeft gehad, wordt de kans klein dat een vatbare persoon (iemand die nog niet besmet is) contact heeft met een persoon die precies op dat moment besmettelijk is. De ‘verdunning’ van vatbare en ­zieke (besmettelijke) personen binnen de hele bevolking wordt almaar groter, waardoor de uitbraak vanzelf uitdooft.
‘Een belangrijke kanttekening: wat betekent die 70 procent?’, zegt Niel Hens, professor biostatistiek en vaccinologie aan de UHasselt en UAntwerpen. Samen met Vandamme werkt hij aan een model om het verdere verloop van de uitbraak te voorspellen. ‘Als 70 procent van de bevolking besmet raakt, wil dat niet zeggen dat al die mensen ziek worden. Er zullen ook personen zonder symptomen of met heel milde symptomen tussenzitten.’

Waarom spreekt iedereen nog altijd van het ‘nieuwe’ coronavirus?

De uitbraak wordt veroorzaakt door een coronavirus. Coronavirussen zijn een bepaalde familie van virussen. Niet te verwarren met griepvirussen – die behoren tot de familie van de influenzavirussen.
Sars en mers behoren tot dezelfde familie als dit nieuwe coronavirus (ze zijn de grote broers van het virus dat de huidige uitbraak veroorzaakt, zeg maar). In de Chinese miljoenenstad Wuhan heeft in december 2019 dus een nieuw coronavirus de kop opgestoken. Om het onderscheid te maken met andere coronavirussen wordt nog altijd van het ‘nieuwe’ coronavirus gesproken.
Dat nieuwe virus kreeg de officiële naam ‘sars-CoV-2’: ‘sars’ omdat het virus een variant is van het oudere sars-virus (met de grote uitbraak in 2002/2003), ‘Co’ van ‘corona’, ‘V’ van ‘virus’ en ‘2’ omdat het dus een nieuwe variant is van sars.
De longziekte die besmette personen kunnen krijgen, heet ‘covid-19’ (‘corona virus ­disease’ die in 2019 de kop opstak).

Voor verdere info zie https://www.info-coronavirus.be/